„Święto Czystego Powietrza" obchodzimy w dwóch terminach – 7 września – Międzynarodowy Dzień Czystego powietrza dla Błękitnego Nieba ustanowiony przez ONZ i 14 listopada - Dzień Czystego Powietrza – ustanowiony w 2005 roku przez Fundację „Arka” w Polsce. Celem święta jest kształtowanie świadomości na temat zagrożeń związanych z zanieczyszczeniami atmosfery oraz uświadamianie, że każdy człowiek jest odpowiedzialny za jakość powietrza, którym oddycha.
Założeniami święta są:
- podnoszenie świadomości czyli edukowanie społeczeństwa na temat negatywnych skutków zanieczyszczenia powietrza dla zdrowia (m.in. chorób płuc, nowotworów) i środowiska.
- podejmowanie działań tj.: zachęcanie do proekologicznych postaw i działań na poziomie indywidualnym, lokalnym i globalnym, które przyczynią się do poprawy jakości powietrza.
- prawo do czystego środowiska: Przypominanie, że czyste powietrze to podstawowe prawo każdego człowieka i warunek zdrowego życia.
Kluczową rolę w poprawie czystości powietrza odgrywają rośliny. Poprzez fotosyntezę pochłaniają CO2 i uwalniają tlen, wchłaniają również inne szkodliwe substancje które zanieczyszczają powietrze. Oprócz oczyszczania dodatkowo, naturalnie poprzez proces transpiracji (parowanie wody z nadziemnych części roślin) nawilżają powietrze. Liście roślin działają jak naturalny filtr, który wychwytuje cząsteczki pyłów i innych zanieczyszczeń unoszących się w powietrzu. Drzewa iglaste to specjaliści w wychwytywaniu pyłów, liściaste zaś lepiej pochłaniają zanieczyszczenia gazowe.
Niektóre rośliny są wskaźnikami czystości powietrza, nazywamy je bioindykatorami. Bioindykatory to organizmy, takie jak rośliny, zwierzęta czy grzyby, które wskaźnikowo reagują na stan środowiska, np. jego zanieczyszczenie, temperaturę czy zmiany pH. Są one wykorzystywane do oceny jakości środowiska, ponieważ ich obecność lub stan kondycji dostarcza informacji na temat panujących warunków. Bioindykatorami czystego powietrza są przede wszystkim porosty. Wrażliwe na zanieczyszczenia (np. dwutlenek siarki) porosty reagują zmianami w wyglądzie – ich zanik, blaknięcie czy brak w danym miejscu świadczy o złej jakości powietrza. Im niższe stężenie zanieczyszczeń, tym większa różnorodność i więcej wrażliwych gatunków, takich jak brodaczka kędzierzawa, występujących w czystych rejonach.
Jak widzimy zanieczyszczone powietrze ma istotny negatywny wpływ na rośliny i całe środowisko, rośliny zaś mają bardzo pozytywne znaczenie w procesie oczyszczania powietrza z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń. Drzewa i krzewy pomagają niwelować negatywne skutki urbanizacji, takie jak smog. Wpływają na lepszą jakość życia poprzez produkcję tlenu i oczyszczanie powietrza.
