Skocz do treści

Ekosystemy nieleśne

Zespół Nadpilicznych PK   \   Sulejowski PK   \   Przyroda   \   Flora

Na ekosystemy nieleśne składają się ekosystemy łąkowe, murawowe, polne. Najliczniejszą grupę stanowią zbiorowiska roślinności łąkowej i pastwiskowej, występujące głównie w dolinach rzek, rzadziej w śródpolnych obniżeniach terenu. Przeważają wśród nich zbiorowiska pospolite, stanowiąc główny składnik ekosystemów łąkowych. Najcenniejszymi składnikami roślinności łąkowej SPK są: Caricetum caespitosae, Junco-Molinietum, Cirsietum rivularis, Arrhenatheretum elatioris i Lolio-Cynosuretum. Pierwszy z wymienionych wyżej zespołów jest rzadko spotykany w Polsce Środkowej. W województwie łódzkim stwierdzono nie więcej niż 5 stanowisk tego zespołu. Łąki trzęślicowe, które w SPK reprezentuje Junco-Molinietum, należą do najbardziej zagrożonych typów użytków zielonych w skali całego kraju. Płaty Cirsietum rivularis, które znajdowano w SPK, znajdują się w pobliżu północnej granicy występowania tego zbiorowiska. Dwa ostatnie z wymienionych wyżej zespołów roślinnych reprezentują ginące w Polsce zbiorowiska typowe dla łąk grądowych.
Murawy napiaskowe rozwijają się na piaskach rzecznych i wydmowych. Rozległe ich płaty spotykane są głównie w dolinie Pilicy oraz w dolinach mniejszych rzek: Luciąży, Czarnej Malenieckiej (w jej ujściowym odcinku). Ze względu na rzadkość występowania oraz półnaturalny charakter, fitocenozy muraw należą, w skali regionu, do zbiorowisk zagrożonych. Dotyczy to zarówno dość jeszcze pospolitych fitocenoz muraw napiaskowych reprezentujących zespół Spergulo vernalis Corynephoretum jak i występujących rzadziej płatów Polytricho piliferi-Stereocauletum condensati, Sclerantho-Herniarietum glabrae, Diantho-Armerietum elongatae, Sileno otitis-Festucetum.

Do najcenniejszych typów zbiorowisk, zachowanych już tylko na kilku stanowiskach, na ogół w postaci kadłubowej, należą fitocenozy muraw kserotermicznych nawiązujących do zespołu Thalictro-Salvietum. Te barwne, bogate w rzadkie gatunki roślin zbiorowiska, występują w naszym regionie ekstrazonalnie (poza zasięgiem zwartego występowania) i są związane ze szczególnymi warunkami mikroklimatycznymi oraz charakterystycznym sposobem użytkowania (wypas). Najcenniejsze i największe powierzchniowo płaty roślinności kserotermicznej występują w okolicach Sulejowa – na stoku doliny Pilicy między Sulejowem i Podklasztorzem i w dolinie Radońki.

Zbiorowiska synantropijne towarzyszą uprawom polowym i ogrodniczym oraz terenom zabudowanym, które są pod stałym oraz silnym wpływem antropogenicznym. Do zagrożonych zbiorowisk synantropijnych na terenie Parku należą fitocenozy zaliczone do zespołów: Caucalido-Scandicetum, Lamio-Veronicetum politae oraz Onopordetum acanthii, Chenopodietum boni-henrici. Ich płaty zajmują jedynie niewielką powierzchnię. Ponadto należą do zbiorowisk silnie wyspecjalizowanych, a zatem wrażliwych na zmianę dotychczasowych sposobów uprawy i użytkowania.

Zespoły Caucalido-Scandicetum oraz sprzężony z nim w płodozmianie Lamio-Veronicetum politae są wrażliwe na zachodzącą technizację produkcji rolnej, a zwłaszcza skuteczne oczyszczanie materiału siewnego z diaspor chwastów i stosowanie do walki z chwastami herbicydów. Obszary wykorzystane na uprawy zbóż i roślin okopowych, którym towarzyszą wyżej wspomniane fitocenozy segetalne zamieniane są na pastwiska służące np. wypasowi owiec.

Innym zagrożeniom poddane są zbiorowiska ruderalne. Chenopodietum boni-henrici wrażliwy jest na zanik silnie znitryfikowanych siedlisk ruderalnych towarzyszących tradycyjnym gospodarstwom rolnym. Zachodzące w wielu wsiach zmiany funkcjonalne prowadzą do stopniowego rozwoju ich funkcji rekreacyjno-letniskowej kosztem dotychczasowej funkcji rolniczej. Niezwykle ozdobna fitocenoza Onopordetum acanthii jest niszczona na skutek pozyskiwania do ogrodów popłocha pospolitego Onopordum acanthium i przegorzanu kulistego Echinops sphaerocephalus.

Zbiorowiska nieleśne w większości reprezentują typ roślinności antropogenicznej, powstały na siedliskach poleśnych, zawdzięczają swoje istnienie i w miarę stały skład florystyczny systematycznemu koszeniu czy wypasowi, umiarkowanemu nawożeniu oraz stałemu ograniczaniu rozprzestrzeniania się gatunków drzewiastych i krzewiastych. Ostatnio obserwuje się niepokojące zmiany w określonych formach zagospodarowania, które są czynnikami strukturotwórczymi biocenoz. Zmiany te powodują ubożenie wielu cennych typów biocenoz a w konsekwencji ich zanikanie i wkraczanie innych. Proces degradacji zbiorowisk nieleśnych zachodzi znacznie szybciej niż leśnych.

Nadpiliczne Parki Krajobrazowe
Przedborski Park Krajobrazowy Sulejowski Park Krajobrazowy Spalski Park Krajobrazowy

Znajdź nas
Łódzkie promuje